Vườn quốc gia Phú Quốc: rừng nguyên sinh, 200 loài chim

Phần lớn khách đến Phú Quốc đi dọc bờ biển. Vườn quốc gia Phú Quốc nằm ở giữa và phía bắc đảo — chiếm hơn một phần ba diện tích mặt đất — và hầu hết mọi người lái xe qua mà không dừng lại. Những ai dừng thường không tiếc: đây là khu rừng nguyên sinh được bảo vệ từ thập niên 1990, không có vé, không cần hướng dẫn viên, và không có gì được dàn dựng.

Miễn phí. Mở tự do. Rừng thật.

Vườn quốc gia Phú Quốc là gì

Vườn quốc gia Phú Quốc trải rộng khoảng 31.000 héc-ta rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh — chiếm gần 37% diện tích đảo. Năm 2010, UNESCO công nhận đây là Khu dự trữ sinh quyển, không chỉ vì hệ sinh thái mà còn vì các suối nước ngọt bên trong nuôi dưỡng vùng đất ngập nước phía nam.

Rừng ở đây dày, ẩm ngay cả trong mùa khô, và còn giữ được cấu trúc nguyên vẹn hiếm thấy ở vùng đồng bằng Việt Nam. Nghĩa là tán cây kín, tiếng chim sáng sớm vọng xa trong không gian yên tĩnh, và voọc bạc có thể xuất hiện trên tán cây nếu bạn đến sớm và đi nhẹ nhàng.

Vườn ghi nhận hơn 200 loài động vật, trong đó 30 loài thú và gần 200 loài chim — nhiều loài có tên trong Sách Đỏ Việt Nam và danh sách IUCN, không phải vì vườn được quản lý đặc biệt tốt, mà vì khu rừng này sống sót qua thời kỳ nhiều nơi không còn.

Các đường mòn trong vườn quốc gia

Đây không phải hệ thống đường mòn xây dựng bài bản như công viên quốc gia ở châu Âu. Có lối đi có đánh dấu, nhưng biển báo thưa và điều kiện thay đổi theo mùa.

Đường mòn Gành Dầu là lối vào dễ nhất. Khoảng 5 km qua rừng dày trên địa hình gần bằng phẳng — đường đất và sỏi đủ rộng cho hai người đi song song. Không có dốc đáng kể, khoảng hai tiếng đồng hồ, cây cổ thụ che phủ phần lớn lối đi. Phù hợp cho chuyến đầu tiên hoặc đến sáng sớm chỉ để nghe chim.

Dãy núi Hàm Ninh là lựa chọn nặng hơn. Dãy núi chạy dọc sống lưng phía bắc đảo — rừng nhiệt đới dày, tuyến trekking đòi hỏi sức lực nhưng đổi lại bằng tầm nhìn toàn cảnh ra Vịnh Thái Lan. Núi Hàm Ninh (565 m) là đỉnh cao nhất đảo. Dốc đứng ở nhiều đoạn — nên có hướng dẫn viên địa phương nếu chưa quen địa hình kiểu này.

Với đa số khách ghé nửa ngày từ bờ biển, Gành Dầu là lựa chọn phù hợp. Để Hàm Ninh cho ngày dài với xuất phát thật sớm.

Nghe chim và gặp thú rừng

Buổi sáng sớm là khung giờ duy nhất thật sự có giá trị. Thời điểm tốt nhất từ 5:30 đến 8:00 — sau đó cái nóng và tiếng động đẩy chim lên cao và sâu vào tán.

Các loài ghi nhận trong vườn gồm hồng hoàng (to và kêu to — nghe thấy trước khi nhìn thấy), đại bàng đen, và gà lôi đầu xám ở các vùng đất thấp ẩm hơn. Voọc bạc — linh trưởng nhỏ lông xám bạc trông gần như trong suốt dưới ánh sáng ban mai — thỉnh thoảng bắt gặp gần đường mòn Gành Dầu.

Rừng nguyên sinh trong vườn vào buổi sáng sớm — đây là lúc chim và voọc ở gần lối mòn nhất.

Mang ống nhòm nếu mục tiêu chính là ngắm chim. Danh sách kiểm tra chim theo đảo (một số đơn vị tour địa phương có) giúp nhận ra tiếng gọi trước khi thấy con chim. Hướng dẫn viên đáng thuê cho Hàm Ninh và cho ai đi ngắm chim nghiêm túc ở Gành Dầu — họ biết tổ hồng hoàng ở đâu.

Từ Bãi Trường vào vườn như thế nào

Vườn quốc gia nằm ở vùng trung và bắc đảo. Từ Sonasea trên Bãi Trường, đi khoảng 45–50 phút bằng xe máy hoặc ô tô — hướng bắc qua Dương Đông rồi tây bắc theo đường đảo về phía Cửa Cạn.

Đoạn đường qua rừng đáng chú ý: cây hai bên cao vút, gần như không có xe sáng sớm, và thỉnh thoảng có khỉ ở ven đường. Đây cũng là con đường tiếp tục lên bãi biển Bãi Dài — điểm ghé thêm hợp lý cho ngày khám phá bắc đảo.

Không có vé vào cửa và không có cổng soát vé. Đậu xe ở bất kỳ trạm đường mòn nào, đi vào, và ra về khi xong.

Ai muốn ngày có cấu trúc hơn: chèo kayak Cửa Cạn trên cùng tuyến đường — cửa sông rừng ngập mặn đáng dừng một tiếng trước khi tiếp tục vào rừng. Kết hợp sáng trong rừng, bơi biển Bãi Dài, và tối về Dương Đông là hành trình bắc đảo tiêu chuẩn — thực hiện được trong một ngày.

Thời điểm đẹp nhất để vào Vườn quốc gia Phú Quốc

Tháng 11 đến tháng 4 là khung thích hợp nhất. Đây là rừng thường xanh — không có mùa lá rụng — nhưng đường mòn khô hơn, suối dễ qua hơn, và bầu trời buổi sáng quang hơn.

Tháng 4–5 và tháng 9–10 là giao mùa, chim di cư qua lại đẩy số lượng loài ghi nhận lên đáng kể. Nếu ngắm chim là lý do chính, những thời điểm này đáng nhắm dù thời tiết kém ổn định hơn.

Tháng 5 đến tháng 10: mưa nặng, đường mòn trơn. Gành Dầu vẫn đi được với giày bền. Hàm Ninh không phải mùa — để dành cho tháng khô.

Luna Oriental tại SS27 Sonasea, Bãi Trường, Phú Quốc, An Giang — cách Vườn quốc gia Phú Quốc khoảng 45 phút về phía nam. Hỏi lễ tân và chúng tôi sẽ chỉ đường vào đường mòn cho bạn.

---

Ảnh: hero — Micah Camper trên Unsplash; ảnh trong bài — Quang Nguyen Vinh trên Pexels.