Bảo Tàng Cội Nguồn Phú Quốc: Hơn 3.000 Hiện Vật, Một Buổi Chiều

Có một anh tên Huỳnh Phước Nghệ, nhiều năm liền đi dọc bờ biển và rừng núi Phú Quốc, nhặt nhạnh lại những gì hòn đảo này âm thầm giữ lại: đồng tiền cổ, đồ nghề của ngư dân, những bộ ghế gỗ chạm trổ không ai còn dùng, vỏ ốc dạt vào bờ từ hàng chục năm trước. Năm 2009, anh mở Bảo tàng Cội Nguồn để chứa hết những thứ đó. Đây là một trong số ít bảo tàng tư nhân ở Việt Nam, và hóa ra lại là một trong những điểm đến bất ngờ nhất khi đi chơi Phú Quốc — một phiên bản đầy đủ, nhiều lớp lang về câu chuyện của hòn đảo mà bãi biển không kể hết được.

Bảo Tàng Cội Nguồn Là Gì

Cội Nguồn nghĩa là gốc rễ, cái tên rất hợp. Bảo tàng nằm ở rìa thị trấn Dương Đông, cách Bãi Trường một quãng ngắn, trong một tòa nhà phải xây tới năm tầng mới chứa hết mọi thứ. Bộ sưu tập có hơn 3.000 hiện vật, một số có niên đại từ thời Lý, Trần, Lê, Nguyễn — hàng trăm năm lịch sử Việt Nam mà ít ai nghĩ lại gắn với một hòn đảo biển.

Bảo tàng không được đầu tư bóng bẩy như bảo tàng nhà nước. Có chỗ nhãn ghi tay, ánh sáng đơn giản, vài phòng trông giống gác xép hơn là phòng trưng bày. Nhưng chính điều đó khiến nơi này đáng ghé: mọi thứ ở đây do một người thật sự trân trọng gom góp lại, không phải do một ban bệ nào dàn dựng.

Năm Tầng, Một Câu Chuyện Đảo

Các tầng đi từ thiên nhiên đến lịch sử rồi đến đời sống thường ngày. Những phòng đầu tiên là mặt biển của Phú Quốc — gần 90 loại ốc và sò, san hô, và những món được chế tác từ xương cá voi, cá nược, đều gom góp tại chỗ qua nhiều năm.

Lên cao hơn, bộ sưu tập chuyển sang đồ gỗ và nội thất: khoảng 64 bộ bàn ghế chạm khắc từ gỗ quý từng mọc trong rừng nguyên sinh của đảo, một số món được các chuyên gia gỗ nghiên cứu để xác định niên đại. Đây là kiểu tay nghề lặng lẽ hơn so với các đền đài ở Huế, nhưng cùng chung một truyền thống chạm khắc kiên nhẫn chạy xuyên suốt nghề mộc Việt Nam ở khắp nơi.

Một tầng riêng dành cho nghề làm nước mắm — những thùng lều, dụng cụ ép, dụng cụ đong đo từng dùng để làm ra thứ đặc sản nổi tiếng nhất của Phú Quốc. Nếu bạn từng đọc về nước mắm mà chưa từng thấy tận mắt cách ép ra, đây là chỗ gần nhất có thể xem mà không cần vào nhà thùng thật. Ai tò mò hơn có thể đọc thêm bài viết về nước mắm Phú Quốc của tụi mình để biết nó xuất hiện trên mâm cơm thế nào.

Giờ Mở Cửa, Giá Vé Và Đường Đi

Bảo tàng giữ giờ giấc khá khiêm tốn: khoảng 7h–11h sáng và 13h–17h chiều, nghỉ trưa khá dài. Vé vào khoảng 50.000 đồng một người, vào được hết các tầng. Đây là mô hình gia đình nhỏ chứ không phải điểm tham quan vé bán ồ ạt, nên giờ giấc đôi khi thay đổi — nếu lịch trình của bạn sát giờ thì nên gọi trước một cuộc.

Từ Bãi Trường đi khá dễ: bảo tàng nằm trên đường Trần Hưng Đạo, ngay rìa thị trấn Dương Đông, chạy xe máy hay ô tô chưa tới nửa tiếng từ hầu hết khách sạn dọc bờ biển. Gọi Grab là tiện nhất, hoặc hỏi lễ tân, tụi mình sẽ ghi đường đi cho bạn.

Ghé Khi Trời Không Ủng Hộ

Mùa mưa ở Phú Quốc có những trận mưa đến bất chợt, đủ sức làm hỏng cả buổi chiều ở biển chỉ trong vài phút — chi tiết hơn có trong bài viết về mùa mưa Phú Quốc của tụi mình. Bảo tàng Cội Nguồn là một trong số ít điểm chơi trong nhà đúng nghĩa trên đảo, nên đây là phương án dự phòng hợp lý khi trời trở mặt, hoặc đơn giản là chỗ trốn nắng giữa trưa giữa hai buổi tắm biển.

Cứ tính khoảng một tiếng, có khi tiếng rưỡi nếu bạn đọc kỹ mấy tấm bảng chú thích viết tay. Không phải cách chơi cả ngày, nhưng ghép với bữa trưa ở Dương Đông và một vòng dạo cảng, thành một buổi nửa ngày nhẹ nhàng, không vội vã.

Ở Đâu Sau Khi Ghé Thăm

Phần lớn khách đến Bảo tàng Cội Nguồn đang ở đâu đó dọc Bãi Trường, đường về cũng không xa. Ở Luna Oriental, tụi mình là khách sạn nhỏ 18 phòng ngay trên Bãi Trường — gần biển đến mức một buổi sáng đi bảo tàng rồi chiều xuống tắm biển cũng không có gì gấp gáp. Có thắc mắc gì về bảo tàng, đường đi, hay bất cứ chuyện gì trên đảo, lễ tân tụi mình quen trả lời rồi.

Bảo tàng Cội Nguồn sẽ không phải là tấm ảnh nổi bật nhất trong chuyến đi Phú Quốc của ai cả. Nhưng với người muốn hiểu hòn đảo này nhiều hơn ngoài bờ cát, đây là một tiếng đồng hồ yên tĩnh, đáng để dành ra.

---

Ảnh: ảnh bìa — Florian Delée trên Unsplash.